Zarejestruj    Zaloguj    Dział    Szukaj    FAQ

Strona główna forum » Eksploracja » Zamki, twierdze » Zamki, twierdze - Śląskie




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 14 ] 
Autor Wiadomość
 Post Napisane: 6 lis 2012, o 21:24 
Offline
Muszkieter
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 29 maja 2009, o 19:45
Posty: 3007
Lokalizacja: Pszów
Imię: Marek
Temat Jasnej Góry był już co prawda na tym forum poruszony, ale nie jako obiekt militarny, a taka była przez wieki jego najważniejsza rola - nowoczesnej twierdzy będącej najważniejszym ogniwem łańcucha umocnień na granicy polsko-śląskiej. Jako modelowy, niemal podręcznikowy przykład nowożytnej twierdzy bastionowej zasługuje na osobne omówienie.

Decyzja o budowie twierdzy Jasna Góra, a dokładnie o obwarowaniu nowoczesnym wielobokiem fortecznym klasztoru i wzgórza zapadła w 1620 roku na spotkaniu w klasztorze jasnogórskim króla Zygmunta III Wazy z wysłannikami cesarza Ferdynanda II Habsburga - Karolem biskupem wrocławskim i hrabią Altheimem. Jednym z powodów tej decyzji była napięta sytuacja na pograniczu Polski i Śląska oraz tocząca się wojna czesko-palatynacka. Projekt był gotowy w 1624 roku a jego autorem najprawdopodobniej wenecki inżynier wojskowy i artylerzysta Andrea dell Aqua. Szczyt Jasnej Góry górujący 50-60 m nad otoczeniem (a zwłaszcza jego część wschodnia) czyni to miejsce z natury obronnym. Jednak z drugiej strony ograniczona powierzchnia szczytu utrudniała projektowanie, budowę czy późniejszą rozbudowę twierdzy.
Dodać też należy, że wzgórze zbudowane jest z twardych wapieni górnojurajskich co znacznie utrudnia budowę chodników minowych i podkopów. Ostatecznie powstało założenie na planie prostokąta o bokach 172 na 187m, z bastionami w narożach, a całość otoczona była fosą "w głąb na 5 a wszerz na 6 łokci" (1 łokieć koronny ok. 0,6m). Każdy z barków bastionów posiadał dwie komory schronowo-bojowe, dolną artyleryjską i górną muszkieterską. Przygotowania do budowy rozpoczęto w 1621 roku, zaś prace budowlane trwały od 1624 roku. Kazamaty bastionów pozwalały na pokrycie rowów fortecznych czterema warstwami ognia artyleryjsko-strzeleckiego, do tego dochodziły stanowiska strzeleckie wzdłuż kurtyn oraz odkryte stanowiska dla dział polowych na bastionach. W konstrukcji twierdzy zastosowano prekursorskie i ultranowoczesne rozwiązania, jak stropy warstwowe czy amortyzatory ("krążyny ziemne"). Wszystko to sprawiało, że zdobycie twierdzy otwartym szturmem było praktycznie niemożliwe. Budowę prowadzono kolejnymi etapami od 1624 do aż do 1652 roku, kiedy twierdza już w pełni wyposażona osiągnęła gotowość.
W 1652 roku pojawia się stały garnizon w postaci kompanii fortecznej złożonej ze 150 żołnierzy uzbrojonych w muszkiety oraz 18 dział lekkich 3-6 funtowych rozmieszczonych w kazamatach, a w 1655 roku doszło 12 dział 12-funtowych na odkrytych stanowiskach na bastionach. Pierwszym dowódcą załogi twierdzy zostaje w 1654 roku pułkownik Jan Paweł hr. Cellari, późniejszy generał piechoty wojsk koronnych.
Kiedy nadszedł rok 1655 i wojna ze Szwecją jasnogórska twierdza pozostała jednym z nielicznych ognisk oporu. Karne i świetnie wyszkolone wojska szwedzkie bez trudu rozprawiały się z pospolitym ruszeniem, zaś polskie wojska królewskie, nie opłacane w większości przeszły na służbę szwedzką. W tym czasie załoga twierdzy została wzmocniona do 300 żołnierzy piechoty, ponadto w twierdzy znalazło sie też wielu szlachty z dużym doświadczeniem wojskowym. W początkowej fazie II Wojny Północnej, czyli tzw. Potopu miało miejsce w latach 1655-56 aż sześć prób zdobycia twierdzy, z tym że do legendy przeszła tylko jedna: trwająca od 18 listopada do 26 grudnia 1656 roku, kiedy generał Burchard Muller von der Luhnen dysponując oddziałami liczącymi w sumie 3200 ludzi oraz 19 działami prowadził oblężenie twierdzy. Obrona fortecy wbrew późniejszej propagandzie żadnym cudem nie była, cudem raczej byłby sukces atakujących. Niedużą co prawda, ale na wskroś nowoczesną fortecę obsadzali świetnie wyszkoleni żołnierze zawodowi, dysponując na dodatek znaczną przewagą w artylerii: 30 działom obrońców umieszczonym w większości w kazamatach napastnicy mogli przeciwstawić zaledwie 19, z tego tylko dwa działa 24 funtowe mogły wyrządzić jakiekolwiek większe szkody solidnym bastionom. Oba zostały zresztą zniszczone: nie przez jakiegoś Kmicica, ale zwyczajnie, jedno pękło w wyniku zmęczenia materiału, a drugie padło ofiarą ognia artylerii twierdzy.
Próbowano ataków minowych, ale twarda wapienna skała tworząca wzgórze oraz wycieczki obrońców (podczas jednej z nich wybito specjalnie sprowadzonych górników z Olkusza). Ponadto, wbrew obiegowym opiniom wśród oblegających nie była ani jednego rodowitego Szweda, korpus oblężniczy tworzyli mniej więcej po połowie żołnierze narodowości niemieckiej i polskiej.
Po zakończeniu wojny, w 1657 roku przystąpiono do usuwania szkód i naprawy umocnień. Dokonany w międzyczasie postęp w wojskowości wymusił poważną modernizację twierdzy. Z racji szczupłości miejsca ograniczono pozostawiono kurtyny w pierwotnej formie, rozbudowano za to bastiony pozostawiając stare umocnienia i obudowując je nowymi murami, puste przestrzenie między murami stały sie nowymi kazamatami. W latach 1674-83 pod kierunkiem inżyniera Krzysztofa Mieroszewskiego przebudowano bastiony północne i dodatkowo wzniesiono rawelin broniący jedyne wejście do twierdzy, w latach 1724-46 przebudowano bastiony południowe, pogłębiono też znacznie rów forteczny. 'Nowe" bastiony miały ogromną siłę ognia artyleryjskiego - w każdym można było umieścić w kazamatach po 8 dział do 12 funtów, a następnych 10 na stanowiskach odkrytych na płycie bastionu. W takiej postaci twierdza przetrwała bez większego uszczerbku kilka oblężeń wojsk szwedzkich w czasie Wielkiej Wojny Północnej.
Kres świetności twierdzy przyniósł upadek Rzeczypospolitej, a także ogromny postęp w sztuce wojennej dokonany w ciągu XVIII stulecia. Dzielna obrona przed wojskami rosyjskimi prowadzona przez konfederatów barskich pod wodzą Kazimierza Pułaskiego, a później przez wojska koronne przed Prusakami zakończyły sie kapitulacją. Ostatni salwy armatnie zagrzmiały tu podczas wojen napoleońskich, kiedy twierdzę atakowali kolejno Francuzi, Austriacy i w końcu Rosjanie prowadzący pościg za resztkami rozbitej Wielkiej Armii Napoleona.

Kilka widoków z wieży:
Pierwotnie jedyne wejście do twierdzy: widoczny rawelin wzniesiony podczas pierwszej rozbudowy oraz bramy, kolejno od zewnątrz: Lubomirskich (dekoracyjna), MB Królowej Polski (warowna), MB Bolesnej (dekoracyjna) i Jagiellońska (warowna)
Obrazek

Bastion północno-zachodni B III, św. Rocha. Po pracach archeologiczno-architektonicznych w latach 90-tych odslonięto pierwotne założenie obronne, a następnie wyeksponowano w czasie prac adaptacyjnych bastionu na cele muzealno-wystawiennicze
Obrazek

Bastion południowo-wschodni B I św. Jakuba
Obrazek

Bastion południowo-zachodni B II św. Barbary
Obrazek

Widok na rawelin z bastionu południowo-wschodniego św. Jakuba
Obrazek

Wschodni front twierdzy, widok z bastionu św. Jakuba na kurtynę wschodnią i bastion B IV św. Trójcy
Obrazek

Również wschodni front, tym razem widok z bastionu św. Trójcy na bastion św. Jakuba. Niegdyś u stóp bastionów i kurtyn znajdowała się sucha fosa, czyli rów forteczny.
Obrazek


Kurtyna północna oraz w głębi bastion B III św. Rocha
Obrazek

Bastion św. Trójcy, widok z kurtyny. Zachowane strzelnice artyleryjskie kazamat w szyi bastionu.
Obrazek


Bastion B III św. Rocha, w wyniku prac adaptacyjnych odbudowano narys pierwotnego bastionu z czasów tzw. Potopu, a przestrzeń wewnętrzną zaadaptowano na cele muzealne.
Obrazek

Obrazek

Tutaj widać skalę rozbudowy umocnień z drugiej połowy wieku XVII
Obrazek

Widok z bastionu południowo-zachodniego B III, św. Barbary na bastion św. Rocha i kurtynę zachodnią
Obrazek

Na bastionie B III również wyeksponowano zarys pierwotnej wersji umocnień
Obrazek

Wiok z bastionu św. Barbary na fragment południowej kurtyny oraz warowną bramę Jagiellońską. Niegdyś znajdował się tu też most zwodzony.
Obrazek

Wschodni front twierdzy, z racji wyeksponowania umocnień najbardziej efektowny
Obrazek

Obrazek

Brama warowna Jagiellońska widziana z rawelinu
Obrazek

Brama dekoracyjna MB Bolesnej oraz rawelin
Obrazek

Obrazek

Niestety, zdjęć z wnętrz, a zwłaszcza z bastionu św. Rocha którego kazamaty i poterny zaadaptowano na cele ekspozycyjne, nie posiadam, obowiązuje tam zakaz fotografowania, a wykłócać się nie miałem zbytniej ochoty, bo pewno sam diabeł tylko wie jaki jest status obiektów muzealnych :)

_________________
Viribus Unitis


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 8 lis 2012, o 21:42 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 10 sie 2010, o 18:22
Posty: 557
Lokalizacja: Trójkąt Trzech Cesarzy
Imię: Robert
Markov, świetny pomysł, że postanowiłeś założyć wątek o Twierdzy Jasna Góra. Rzadko tam bywam, ale za każdym razem znajduję coś nowego i cieszy to, że wciąż jest coś odnawiane, eksponowane, uwypuklany jest obronny charakter klasztoru, każdorazowo podoba mi się coraz bardziej.


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 12 lis 2012, o 00:27 
Offline
Muszkieter
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 29 maja 2009, o 19:45
Posty: 3007
Lokalizacja: Pszów
Imię: Marek
Z jasnogórską twierdzą związany jest też dość posępny epizod polskiej historii. W czasie rokoszu Lubomirskiego w roku 1665 pod murami fortecy rozegrała się bitwa oddziałów Jana Kazimierza z rokoszanami, w której wojska królewskie zostały pobite. Przerażeni żołnierze z rozbitych oddziałów szukali schronienia w zbawczych murach klasztoru. Niestety, zakonnicy nie chcąc mieszać się w konflikt (a raczej nie chcąc narazić się ani jednej ani drugiej stronie jako że i król i Lubomirski wspomagali dużymi sumami kasę klasztoru) zamknęli bramę, a nawet rozkazali otworzyć ogień z dział do uciekających. Rozgniewany król doprowadził do aresztowania komendanta, a załogę rozbrojono z odebraniem broni i barw (był to wielki dyshonor), a w jej miejsce twierdzę obsadzono 300-osobowym oddziałem wojsk komputowych, zaś komendanta mianował sam król.

_________________
Viribus Unitis


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 22 maja 2013, o 23:29 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
Skoro twierdza to muszą być działa , takie stoi przed głównym wejściem do klasztoru.


Załączniki:
IMG_0010.JPG
IMG_0010.JPG [ 137.15 KiB | Przeglądane 1528 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 22 maja 2013, o 23:32 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
A te z bastionu św. Rocha


Załączniki:
IMG_0014.JPG
IMG_0014.JPG [ 106.21 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0015.JPG
IMG_0015.JPG [ 116.63 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0016.JPG
IMG_0016.JPG [ 132.48 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0020.JPG
IMG_0020.JPG [ 115.53 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0021.JPG
IMG_0021.JPG [ 131.35 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0022.JPG
IMG_0022.JPG [ 160.1 KiB | Przeglądane 1527 razy ]
IMG_0023.JPG
IMG_0023.JPG [ 92.42 KiB | Przeglądane 1527 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:23 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
A wracając do dział…
1.
Trzy działka średniej długości tak zwane KARTAUNY pochodzące z pierwszej połowy XVII wieku , każda z nich posiada komorę prochową o innym kształcie Donośność pocisku od 2 do 5 km w zależności od kalibru , a kaliber w granicach od 95mm 6-funtówka (2,4kg) do 186mm 48-funtówka (19,2kg) .
2.
Działa długie KOLUBRYNY z XVII wieku. Zasięg teoretyczny od 600 metrów do 6 km. Kaliber od 23mm tj. 1,5 uncji do 175 mm 40-funtówka (16kg)
3.
Działko czterolufowe tzw. „Organy” do zwalczania siły żywej odpalane salwą lub parami .
4.
Części składowe łoża działowego , pierwsza połowa XVII wieku.


Załączniki:
1.JPG
1.JPG [ 89.83 KiB | Przeglądane 1261 razy ]
2.JPG
2.JPG [ 91.81 KiB | Przeglądane 1261 razy ]
3.JPG
3.JPG [ 83.07 KiB | Przeglądane 1261 razy ]
4.jpg
4.jpg [ 77.22 KiB | Przeglądane 1261 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:35 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
5.
Działo krótkie MOŹDZIERZ z XVII wieku.
Zastosowanie „kwadrantu” przyrządu służącego do mierzenie konta podniesienia lufy a co za tym idzie obliczenia długości strzału.
6.
Przyrządy celownicze.
Po lewej u góry: nadstawek artyleryjski „strzałka” na dole podzielnica koła na 48 punktów. Pośrodku „kwadrant” i „kwadrant” z podziałką ośmiostopniową . Po prawej u dołu kartabon artyleryjski.


Załączniki:
5.JPG
5.JPG [ 77.36 KiB | Przeglądane 1259 razy ]
6.jpg
6.jpg [ 60.74 KiB | Przeglądane 1259 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:41 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
Czym strzelano czyli granaty artyleryjskie (rys 7) na podstawie rycin z XVII wieku. Różne typy rakiet (rys 8,9) A także pociski łączone ...zapalające.


Załączniki:
7.JPG
7.JPG [ 94.74 KiB | Przeglądane 1257 razy ]
8.JPG
8.JPG [ 82.1 KiB | Przeglądane 1257 razy ]
9.JPG
9.JPG [ 87.95 KiB | Przeglądane 1257 razy ]
9...jpg
9...jpg [ 56.62 KiB | Przeglądane 1257 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:45 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
Lanie pełnych kul działowych z żelaza , Po odlaniu i ostygnięciu kule szlifowano aby usunąc nadlewki.


Załączniki:
9..jpg
9..jpg [ 65.69 KiB | Przeglądane 1257 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:50 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
Działa odtylcowe , czyli ładowane od tyłu w czasach Odrodzenia były nowością.Wyprzedzały swoją epokę pod względen rozwiązań konstrukcyjnych. Oraz Możdzierz.


Załączniki:
10.JPG
10.JPG [ 112.03 KiB | Przeglądane 1257 razy ]
11.JPG
11.JPG [ 56.65 KiB | Przeglądane 1257 razy ]
12.JPG
12.JPG [ 79.79 KiB | Przeglądane 1257 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 30 maja 2014, o 23:57 
Offline
Terra Incognita
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 16 lip 2012, o 18:00
Posty: 1672
Lokalizacja: Sosnowiec
Imię: Paweł
Chłodzenie działa po strzelaniu. Po tak zwanym szybkim strzelaniu ... czyli wystrzeleniu 8 kul w ciągu godziny należało działo ostudzić inaczej mogło sie przegrzać i wtedy bummmmm... Nakrywano działo mokrą płachtą i wlewano do lufu wodę.


Załączniki:
13.jpg
13.jpg [ 66.58 KiB | Przeglądane 1257 razy ]

_________________
VENI , VIDI , VICI. (Gajusz Juliusz Cezar - 47 p.n.e.)
Memento ante suam ipsorum mortem totiens Ignavos perire, Fortes autem morte tantum semel frui.
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 31 maja 2014, o 12:15 
Offline
Bratnia dusza
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 17 lis 2012, o 21:45
Posty: 332
kapitalne przybliżenie artylerii i rycin z tym związanych. Oglądnąłem z zainteresowaniem...

dzięki

ze swojej strony fragment makiety w Bastionie Rocha.....

makieta „Panorama oblężenia klasztoru jasnogórskiego" autorstwa Romana Gustawa Woźniaka, krakowskiego artysty.

Obrazek

jedyny jakie udało mi się zrobic- woźny zakazywał fotek... :)

_________________
Zdjęcia są mojego autorstwa , nie z internetu.


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 24 sie 2014, o 18:17 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 26 wrz 2012, o 23:24
Posty: 2404
Lokalizacja: Sosnowiec, Katowice
Imię: Piotr
We wschodniej części murów, w bastionie św. Jakuba (na jego północnej ścianie) powstał tajemniczy otwór:


Załączniki:
Częstochowa Jasna Góra sierpień 2014 1772.jpg
Częstochowa Jasna Góra sierpień 2014 1772.jpg [ 251.04 KiB | Przeglądane 1092 razy ]
Częstochowa Jasna Góra 2 sierpień 2014 1772.jpg
Częstochowa Jasna Góra 2 sierpień 2014 1772.jpg [ 147.77 KiB | Przeglądane 1092 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 27 lip 2016, o 07:11 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 26 wrz 2012, o 23:24
Posty: 2404
Lokalizacja: Sosnowiec, Katowice
Imię: Piotr
Ów otwór raczej pasuje do działu sakralnego, gdyż w czasie mszy kapłani przechodzą przez zamontowane w nim drzwi,
by rozdać wiernym komunię.
No to jeszcze parę ujęć Kolubryny i widok na kulę tkwiącą w ścianie:


Załączniki:
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (5).jpg
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (5).jpg [ 248.25 KiB | Przeglądane 681 razy ]
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577.jpg
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577.jpg [ 234.7 KiB | Przeglądane 681 razy ]
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (2).jpg
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (2).jpg [ 237.39 KiB | Przeglądane 681 razy ]
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (3).jpg
Częstochowa Jasna Góra przy Kordeckiego lip 2016 16577 (3).jpg [ 233.64 KiB | Przeglądane 681 razy ]
Częstochowa Jasna Góra  lip 2016 16577 (12).jpg
Częstochowa Jasna Góra lip 2016 16577 (12).jpg [ 230.09 KiB | Przeglądane 680 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
Dodaj do: Dodaj do Gadu-Gadu Dodaj do Grono.net Dodaj do Twitter Dodaj do Blip Dodaj do Flaker Dodaj do Pinger Wypowiedź dla Wykop Wypowiedź dla Facebook Wypowiedź dla Gwar Wypowiedź dla Delicious Wypowiedź dla Digg Wypowiedź dla Google Wypowiedź dla Reddit Wypowiedź dla YahooMyWeb Śledzik Dodaj do Kciuk.pl Dodaj do Spinacz.pl Dodaj do Yam.pl
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 14 ] 

Strona główna forum » Eksploracja » Zamki, twierdze » Zamki, twierdze - Śląskie


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 0 gości

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL

[ Time : 0.482s | 19 Queries | GZIP : Off ]