Eksploratorzy
http://eksploratorzy.com.pl/

Śladami mogił powstańców 1863 roku
http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=87&t=2111
Strona 1 z 10

Autor:  zuraw1965 [ 23 cze 2009, o 14:39 ]
Tytuł:  Śladami mogił powstańców 1863 roku

Pisanie o genezie i przebiegu powstania styczniowego (1863-1864), chociaż temat ciekawy, pozostawiam tym razem historykom.
Dla potrzeb tego postu przytoczę tylko kilka powszechnie znanych faktów - w okresie powstania stoczono około 1200 bitew i potyczek, w których zginęło (bezpośrednio lub w wyniku odniesionych ran) około 25 tysiecy powstańców, prawie tysiąc powstańców zostało straconych, blisko 40 tysięcy powstańców skazano na katorgę lub zesłano na Syberię, około 10 tysiecy powstańców wyemigrowało.
Rozpoczynając ten wątek chciałbym, w miarę możliwości i przy Waszej (mam nadzieję) znaczącej pomocy, przypomnieć miejsca walk tamtych czasów, miejsca śmierci powstańców i miejsca, które po nich pozostały - mogiły, rozsiane na terenach dawnego Królestwa Polskiego, Litwy i Białorusi.

Na Starym Cmentarzu w Tarnowie (woj. małopolskie) przy ulicy Konarskiego znajduje się zbiorowa mogiła powstańców styczniowych założona po bitwie pod Grochowiskami, która rozegrała się 18 marca 1863 roku i była jedną z najkrwawszych bitew powstania. W tej wspólnej mogile pochowano większość rannych powstańców, którzy zmarli w szpitalach w Tarnowie - jednym z nich był Władysław Sobolewski z Warszawy, jego pogrzeb przekształcił się w wielka manifestację narodową, w której wzięło udział kilka tysięcy ludzi.
Zważywszy na liczne walki jakie miały miejsce na drugim brzegu Wisły oraz fakt, że na ziemi tarnowskiej sformowano wiele oddziałów powstańczych (między innymi mjr. Andrzeja Łopackiego, mjr. Narcyza Figiettego (francuskiego oficera Legii Cudzoziemskiej), płk. Zygmunta Jordana, mjr. Aleksandra Morbitzera "Kosy" czy Dionizego Czachowskiego) do Tarnowa praktycznie regularnie przywożono rannych, a zmarłych powstańców chowano w tej właśnie mogile.
Mam wrażenie, że z czasem tabliczki z nazwiskami powstańców umieszczno już tylko symbolicznie, dla upamiętnienia faktu uczestnictwa w powstaniu, ale to już zupełnie inna historia.
Pomnik w kształcie kamiennego kopca z okazałym krzyżem na szczycie, ufundowany ze składek społecznych, powstał w 1891 roku.

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Jak się dobrze przyjrzeć można znaleźć nawetżołnierzy poprzedniego powstania

Obrazek

Wokół zbiorowej mogiły powstańczej znajdują się liczne groby towarzyszy broni, którzy umarli wiele lat po upadku powstania styczniowego, dożywając niejednorotnie całkiem sędziwego wieku ...

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Na koniec mogiła powstańcza na starej widokówce

Obrazek

Autor:  le_szek [ 16 lip 2009, o 23:16 ]
Tytuł:  Myszków-Mrzygłód - pomnik powstańców 1863 roku

Myszków-Mrzygłód (woj. śląskie), Rynek

Obrazek
Obrazek
Obrazek

Autor:  Tom [ 17 lip 2009, o 12:18 ]
Tytuł:  Re: Myszków-Mrzygłód - pomnik powstańców 1863 roku

pomnik pierwotnie postawiono już w latach 30., odnowiono w 1948 i bodajże w 2006; niedługo zapowiada się inwestycja rewitalizacji całego rynku mrzygłodzkiego (ale plany nie są znane). Poniżej fotka symbolicznej mogiły na rogu ul. Nadrzecznej/Traugutta/Włodowskiej

Załączniki:
dscf1041.jpg
dscf1041.jpg [ 118.58 KiB | Przeglądane 4772 razy ]

Autor:  le_szek [ 29 wrz 2009, o 14:49 ]
Tytuł:  Łazy (woj. śląskie) - mogiła powstańców styczniowych

Przy drodze tzw. kolejowej (biegnie wzdłuż linii kolejowej Warszawa-Katowice) między Zawierciem a Łazami, w miejscu, gdzie czerwony szlak skręca w las (muszę swoją drogą sprawdzić, czy to faktycznie już teren Łaz).
Mogiła symboliczna, wcześniej znajdowała się bliżej torów, ale przy rozbudowie infrastruktury została przeniesiona.

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Autor:  safnat [ 29 wrz 2009, o 15:34 ]
Tytuł:  Re: Łazy (woj. śląskie) - mogiła powstańców styczniowych

Cytuj:
Łazy (woj. śląskie)


O tej potyczce.

Cytowany fragment pochodzi z "Bitwy i potyczki 1863-1864; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu"


Obrazek

Autor:  safnat [ 29 wrz 2009, o 16:27 ]
Tytuł:  Re: Myszków-Mrzygłód - pomnik powstańców 1863 roku

Mrzygłód - przebieg bitwy

Cytowany fragment pochodzi z książki "Bitwy i potyczki 1863-1864; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu"

Obrazek

Autor:  zuraw1965 [ 29 wrz 2009, o 20:11 ]
Tytuł:  Olkusz - groby garibaldczyków

Po wybuchu powstania styczniowego na pomoc Polakom wyruszyło z Włoch kilkudziesięciu ochotników pod dowództwem płk Francesco Nullo, bohatera walk o niepodległość Włoch, przyjaciela Garibaldiego.
Mianowany przez Rząd Narodowy generałem stanął na czele Legii Włosko-Francuskiej.
Zginął 5 maja 1863 roku w bitwie pod Krzykawką.
Pochowany na Starym cmentarzu w Olkuszu we wspólnej mogile, wraz z Polakami, Władysławem Romerem oraz powstańcem o imieniu Julian.

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Na murze cmentarza tablica pamiątkowa

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Elia Marchetti, adiutant generała Francesco Nullo, został ciężko ranny podczas bitwy po Krzykawką. Wraz z towarzyszami broni schronił się w zaborze austriackim, ale w dwa dni później zmarł w Chrzanowie w wyniku odniesionych ran. Pochowany na cmentarzu w Chrzanowie przy ulicy jego imienia.

Obrazek

Obrazek

Na koniec trafiliśmy na tzw. Polanę Nullo położoną na skraju lasu pomiędzy Krzykawką, a Krzykawą, gdzie w 1863 roku miała miejsce jedna z powstańczych bitew.

Oddział powstańczy pod dowództwem pułkownika Józefa Minierskiego (w skład którego wchodziła Legia dowodzona przez pułkownika Francisco Nullo) liczył sobie około 500 osób.
5 maja 1863 roku rano oddział ten został zaatakowany przez silną kolumnę dowodzoną przez księcia Szachowskiego przybyłą z Olkusza. Bitwa trwała do godziny 14:00 i zakończyła się klęską powstańców.
W bitwie pod Krzykawką zginął właśnie Francesco Nullo i polski powstaniec Władysław Romer, trzydziestu Włochów, Francuzów, Polaków dostało się do niewoli.

Na polu bitwy w 1915 roku postawiono krzyż upamiętniający śmierć poległych. W 1938 roku wzniesiono pomnik z pamiątkową płytą.

Dzisiaj wygląda to tak

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Autor:  safnat [ 29 wrz 2009, o 20:14 ]
Tytuł:  Re: Powstanie styczniowe

Krzykawka - przebieg bitwy

Cytowany fragment pochodzi z książki "Bitwy i potyczki 1863-1864; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu"

Obrazek

Obrazek

Autor:  Markus [ 16 paź 2009, o 08:12 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Pieskowa Skała

W 1953r ze zbiorowej mogiły położonej w Skale pobrano prochy powstańców (jakoś w to nie wierze) i przeniesiono do nowej mogiły pod zamkiem w Pieskowej Skale. Jako, że miejsce owe było odwiedzane dość tłumnie przez wycieczki miało służyć do krzewienia przyjażni polsko-radzieckiej.

Załączniki:
2d9a0ab21df2d859.jpg
2d9a0ab21df2d859.jpg [ 97.8 KiB | Przeglądane 625 razy ]
3f9db5eab3158c87.jpg
3f9db5eab3158c87.jpg [ 118.32 KiB | Przeglądane 625 razy ]
5eca8a7e2db0d6db.jpg
5eca8a7e2db0d6db.jpg [ 143.02 KiB | Przeglądane 625 razy ]

Autor:  zuraw1965 [ 16 paź 2009, o 10:35 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Dawniej napis na płycie brzmiał: "Tu spoczywa 65 powstańców polskich z 1863 roku, a wśród nich Andrzej Afanasiewicz Potiebnia, który krwią swoją uświęcił przymierze między Polakami a Rosjanami. Wieczna chwała bojownikom Za Waszą i Naszą Wolność".

Trudno powiedzieć jak to było z ekshumacją powstańców (po tylu latach często nie ma już wiele do przeniesiania), ale faktem jest, że pod tą tablicą - według znanego mi i wiarygodnego źródła - znajduje się metalowa urna, a w niej, jeśli wierzyć oficjalnym informacjom, prochy powstańców poległych 4 i 5 marca 1863 roku pod Skałą i Wielmożą.
Dnia 4 marca 1863 r. oddziały Mariana Langiewicza obozujące w zamku hr. Mieroszewskiego zostały zaatakowane przez wojska rosyjskie. Samego zamku bronili strzelcy Grudzińskiego, natomiast na otwartym polu walczyli kosynierzy pod dowództwem Pióry i Dąbrowskiego. Wobec przewagi rosjan powstańcy wycofali się do Skały gdzie dotarli nocą następnego dnia, a dowiedziawszy się, że na miejscowym cmentarzu obozuje kolumna carska, uderzyli na nią z obu stron.
W czasie ataku kosynierów poległ miedzy innymi Andriej Potiebnia (teraz jak widać poprawniej pisać Andrij) wysłany przez Herzena do kontaktów z Rządem Narodowym.

Autor:  le_szek [ 16 paź 2009, o 11:34 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

zuraw1965 napisał(a):
Andriej Potiebnia (teraz jak widać poprawniej pisać Andrij)


Potiebnia był Ukraińcem - teraz już nie trzeba zruszczać jego imienia.

Autor:  zuraw1965 [ 16 paź 2009, o 15:14 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

le_szek napisał(a):
zuraw1965 napisał(a):
Andriej Potiebnia (teraz jak widać poprawniej pisać Andrij)


Potiebnia był Ukraińcem - teraz już nie trzeba zruszczać jego imienia.


Sie wie, ale jak mu krzyżyk stawiali to mu było Andriej :mrgreen:

Autor:  safnat [ 16 paź 2009, o 16:22 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

W Pieskowej Skale dużo się działo podczas Powstania Styczniowego. Doszło tam do kilku bitew w różnych okresach:
04.03.1863
15.08.1863
10.03.1864
Co do natomiast liczby powstańców pochowanych w danej mogile to te dane nie zawsze są zgodne z prawdą. W powstaniu czasami bywało tak, że po bitwie okoliczni chłopi z poległych zdzierali całe ubrania i pozostawiali nagie ciała. Potem nie dało się już rozróżnić czy to powstaniec czy Rosjanin i wszystkich chowano w jednej mogile.
O samych bitwach w Pieskowej Skale. (źródło to samo co wcześniej)

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Autor:  zuraw1965 [ 1 lis 2009, o 15:48 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Grób uczestnika Powstania Styczniowego znajduje się na cmentarzu rzymsko-katolickim w Bielsku-Białej (kiedyś Biała)

Obrazek

Obrazek

Autor:  le_szek [ 11 lis 2009, o 18:44 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Tablica na budynku dworca głównego w Sosnowcu:
Obrazek

Autor:  witowski [ 11 lis 2009, o 22:44 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Zaraz wielka bitwa o Sosnowiec. Napad na kasę dworcową (celną). Pociągiem z Dąbrowy przyjechali, wzięli kasę i pociągiem odjechali. W ramach odwracania uwagi jeden oddziałek przeszedł granicę pruską (nb. przypadkiem) i zaatakował od tyłu.

Autor:  zuraw1965 [ 11 lis 2009, o 23:24 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Nie wiem czy była to wielka czy mała bitwa (pewnie nikt z nas tego nie wie), ale wziąwszy pod uwagę fakt, że Stefan Kieniewicz w "Powstaniu Styczniowym" używa takiej właśnie nomenklatury można chyba przyjąć, że była to jednak bitwa :)
Co do "skoku na kasę" to faktycznie miała miejsce i akcja Apolinarego Kurowskiego wydatnie wzmocniła, lichy jak na ten czas, skarbiec powstańców (cóż ... takie były czasy, jakiś czas później nawet Piłsudski rabował pociągi na potrzeby organizacji).
Natomiast warto dodać, że zdobycie przez powstańców stacji kolejowej i komory celnej trwało 4 godziny, a jej efektem było wycofanie się oddziału rosyjskiego do Prus.
W akcji poległo kilku (jedne żródła podają 3, inne 7) powstańców.

Autor:  safnat [ 12 lis 2009, o 00:06 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

"Potyczka - bitwa z udziałem małych oddziałów zbrojnych często o małym znaczeniu strategicznym."

W przypadku starcia w Sosnowcu oddziały nie były duże, tylko że znaczenie strategiczne jednak było ogromne.

Obrazek

Autor:  witowski [ 12 lis 2009, o 21:33 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Opisy pruskie z tego okresu są mniej heroiczne. Nie było żadnego atakowania kawalerią.

Jak opisuje to Klaussmann zamieszkujący wtedy pod Mysłowicami:

"Z ruin sosnowieckiego dworca wzbijały się kłęby dymu. Polscy powstańcy zestawili sobie w Dąbrowie skład pociągu, zameldowali go zgodnie z przepisami do Sosnowca, po czym przybyli tam około 4.00 nad ranem, napadli na liczącą do 50 żołnierzy rosyjską straż graniczną tamże stacjonującą. Część żołnierzy zabili część - ciężko ranili, zabrali kasę z komory celnej, rozesłali wokół patrole, które dotarły aż poza granicę pruską, po czym oddalili się tym samym pociągiem. (...)

Wśród Rosjan panowała totalna panika, mimo że Polacy już od dawna stamtąd odeszli. Ze wszystkich najdalszych posterunków, również takich do których Polacy nie zbliżyli się nawet na krok, żołnierze uciekali w panice, z bronią albo bez broni w stronę granicy pruskiej i przekraczali ją."


W sumie zwiało kilkuset. Rozbrojono ich i zgromadzono w Katowicach, po czym po dwóch, trzech dniach przekazano Rosjanom w okolicach Lublińca (broń zwrócono).

Stąd heroizm opisów był zarówno w interesie Rosjan jak i powstańców.

Nb. z fragmentu w tekście z poprz. postu o zbyciu towarów z Sosnowca w Dąbrowie wynika, że zrabowano nie tylko kasę ale i skład celny.

Autor:  safnat [ 12 lis 2009, o 23:04 ]
Tytuł:  Re: Śladami mogił powstańców 1863 roku

Jest jeszcze relacja samego Kurowskiego, z której fragmentami można się zapoznać pod poniższym linkiem:

http://www.powstanie1863.muzeumhistorii ... php?id=s15

Strona 1 z 10 Strefa czasowa: UTC + 1
Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
http://www.phpbb.com/