Zarejestruj    Zaloguj    Dział    Szukaj    FAQ

Strona główna forum » Eksploracja » Pałace, dwory




Utwórz nowy wątek Ten wątek jest zablokowany. Nie możesz w nim pisać ani edytować postów.  [ Posty: 1 ] 
Autor Wiadomość
 Post Napisane: 3 kwi 2010, o 20:03 
Offline
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 27 maja 2009, o 09:44
Posty: 3542
Lokalizacja: Kraków
Imię: Jarek
Na początek dwa podstawowe terminy.

DWÓR - szlachecki dom mieszkalny o funkcjach rezydencji, typowy dla mniejszych posiadłości ziemskich, wznoszony w Polsce od czasów średniowiecza. Do XVII wieku dwory bywały przeważnie drewniane, dopiero od połowy XVI wieku pojawiają się pierwsze renesansowe dwory murowane, zazwyczaj o cechcach obronnych.
W połowie XVII wieku dwory zaczęły powoli tracić swój obronny charakter zamieniając się w zwyczajne parterowe rezydencje mieszkaniowe, z dużą sienią pośrodku, alkierzami na narożach, gankami i wysokim, czterospadowym dachem.
W XVIII wieku dwory stają się coraz bardziej reprezentacyjne - zwiększa się ilość pomieszczeń, środkowa część budynku zostaje podwyższona, alkierze przekształcają się w odrębne pawilony, a dach otrzymuje dużo bardziej urozmaiconą formę ( w tym czasie wykształca się charakterystyczny dla dworów polskich tzw. dach łamany polski).
Pod koniec XVIII wieku dwory zaczynają być wzorowane na klasycystycznych pałacach.
Od połowy XIX wieku dwory przybierają formy romantyczne, ale równie częste staje się naśladowanie dawnych stylów architektonicznych, w tym głównie gotyku.
W XX wieku dwór powraca do tradycyjnej formy chociaż rezydencje tego typu pojawiają się już niezwykle rzadko, a w ich miejsce powstają stylizowane już tylko na dwór wille, domy mieszkalne, stacje kolejowe, pawilony wystawowe, itp.

PAŁAC - okazała, reprezentacyjna budowla mieszkalna, nie posiadająca charakteru obronnego, a począwszy od XIX wieku, również nazwa okazałych gmachów urzędowych i użyteczności publicznej. Pałace wznoszono już w czasach starożytnych. W średniowieczu budowle pałacowe wznoszono głównie w Bizancjum i w krajach muzułmańskich.
W XV wieku we Włoszech powstaje typ renesansowego pałacu miejskiego, który rozprzestrzenia się praktycznie w całej Europie. Miał on prostą bryłę, zazwyczaj trzykondygnacyjną, z wewnętrznym czworobocznym dziedzińcem krużgankowym, o elewacji zdobionej boniowaniem i podzielonej poziomo gzymsami. Prawdziwy rozkwit architektury pałacowej przypada jednak na okres baroku. Dla polskiej architektury pałacowej charakterystyczne były pałace z alkierzami lub alkierzowymi wieżami w narożach. W okresie klasycyzmu założenia pałacowe uległy uproszczeniu, najczęście rezygnowano z budowy bocznych skrzydeł pałacu.

A teraz alfabetycznie.

ALKIERZ - narożna część budynku, wyraźnie wydzielona z jego bryły, na rzucie czworoboku, przykryta oddzielnym daszkiem; wykształcona z obronnych baszt warownych zamków w pierwszej połowie XVI wieku, charakterystyczna dla dworów i pałaców w Polsce XVI i XVII wieku. Narożne alkierze utrzymały sie w budownictwie dworskim do XIX wieku. Mieściły się w nich małe izby mieszkalne.

AMFILADA - kilka sal lub pokojów usytuowanych jeden za drugim, połączonych ze sobą przejściami na jednej osi, na przestrzał.

ARKADA - łuk wsparty na pionowych podporach.

ATTYKA - mur nad gzymsem koronującym budowli kryjący widok na dach.

BELWEDER - mały budynek w zwierzyńcu lub parku służący do krótkiego pobytu lub odpoczynku, albo też nadbudówka nad najwyższą kondygnacją budynku.

BONIOWANIE - ozdoba elewacji w postaci dekoracyjnie opracowanych ciosów kamiennych i tafli okładzin lub ich imitacja wykonana w tynku.

BORDIURA - ozdobne obramowanie w formie pasa z dekoracją ornamentalną lub figuralną okalające jakiś element architektoniczno-rzeźbiarski o zamknietej całości kompozycyjnej, np. tablicę pamiątkową, drzwi, posadzkę.

BUDUAR - pokój zajmowany przez panią domu, usytuowany zazwyczaj pomiędzy salonem, a sypialnią. Powszechnie stosowany w pałacach okresu rokoka. klasycyzmu i romantyzmu, występujący jeszcze w początkach XX wieku.

DACH ŁAMANY - forma dachu powstała przez poziomy podział połaci na dwie kondygnacje oddzielone od siebie uskokiem, ścianką, gzymsem. Przykładem może być dach mansardowy oraz uskokowy - tzw. dach łamany polski.

DACH NACZÓŁKOWY - forma dachu dwuspadowego, w której nad ścianami szczytowymi występują niewielkie trójkątne połacie powstałe w wyniku ścięcia szczytów od góry.

DZIEDZINIEC - wydzielona, otwarta przestrzeń w obrębie budynku lub zespołu budynków, pełniąca funkcje użytkowe i reprezentacyjne.

FACJATKA - pokoik w kondygnacji strychu, którego ściany przebijają połać dachu, nakryty osobnym daszkiem, często ozdobiony szczytem. Mniejsza facjatka lub samo obudowane okno w dachu zwane jest wystawką.

FASADA - elewacja budynku, w której znajduje się główne wejście.

FRONTON - szczytowy element nad oknem, portalem lub ryzalitem.

GZYMS - poziomy element architektoniczny na fasadzie lub we wnętrzu.

GZYMS KORONUJĄCY - element architektoniczny zewnętrzny w formie poziomego profilowanego pasa (z cegły, kamienia, itp.), wysunięty przed lico muru, usytuowany w najwyższej partii elewacji.

KARTUSZ - dekoracyjne tło i obramienie tarczy herbowej, tablicy z inskrypcją, płaskorzeźby, malowidła, itp.

KOLUMNA - słup o kolistym przekroju, podpierający belkowanie, składający się z trzonu, bazy i głowicy.

KRENELAŻ - zębate zwieńczenie muru obronnego lub baszty, element architektoniczny używany również w stylach nawiązujących do gotyku.

LIZENA - pionowy, płaski pas muru, lekko występujący z jego lica, służy do ożywienia płaszczyzny elewacji.

LOGGIA - rodzaj krytego balkonu, w architekturze zabytkowej otwartego na zewnątrz arkadami.

LUKARNA - okienko w połaci dachowej, często bogato ozdobione, czasem owalne lub okrągłe.

OKNA FRANCUSKIE - (franc. porte-fenetre) zwykle okna sięgające podłogi, oddzielone od niej progiem, wyposażone czasem w zewnętrzną balustradę, stosowane w architekturze rezydencjonalnej XVII - XIX wieku.

PIANO NOBILE - podwyższona w stosunku do pozostałych kondygnacja, mieszcząca komnaty reprezentacyjne, z reguły na pierwszym piętrze.

PILASTER - płaski filar przyścienny posiadający bazę i głowicę, pełniący zarówno rolę podpory jak i funkcję dekoracyjną. Używany w obramieniach drzwi, okien, służący także dekoracyjnym podziałom ścian.

PŁYCINA - lekko wgłębione, najczęściej prostokątne pole, ujęte profilowanym obramieniem, np. na ścianie, cokole, drzwiach, gładkie lub wypełnione dekoracją (np. arabeską, groteską).

PORTAL - ozdobne obramowanie otworu drzwiowego.

PORTYK - zewnętrzna część przed wejściem do budynku z rzędem kolumn.

POWIEKI - charakterystyczne, półkoliste okna w dachu, nakrywane oddzielnym daszkiem.

PRZYPORA - pionowy element konstrukcji wzmacniającej przenoszący część ciężaru sklepienia sklepienia na fundament.

RYZALIT - element archtektoniczny występującyna całej wysokości przed lico fasady, organicznie połączony z jego bryłą, na planie prostokąta lub półkola itp., usytuowany pośrodku elewacji, w narożach lub po bokach.

SKARPA - pochyła ściana muru obronnego lub ukośnie ścięty filar ściany przyporowej.

SKLEPIENIE - konstrukcja budowlana przykrywająca określoną przestrzeń (może być kolebkowe, krzyżowe, żaglaste, itp.).

SUPRAPORTA - dekoracyjna płyta umieszczona nad drzwiami, w drewnianym lub stiukowym obramieniu z płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem.

SZCZYT - dekoracyjne zwieńczenie elewacji budynku lub jego elementu.

TYMPANON - w architekturze klasycznej lub posługującej się formami klasycznymi, wewnętrzne pole frontonu, tj. trójkątnego szczytu wieńczącego fasadę budynku. Tympanon może być płaski lub płaskorzeźbiony.

WYKUSZ - fragment budynku w kształcie prostokąta, wieloboku lub półkola, występujący z lica ściany zewnętrznej, nadwieszony powyżej parteru na wysokosci jednej lub kilku kondygnacji.

Słownik opracowany w oparciu o: "Architektura i budownictwo" Witolda Szolginia; "Mała encyklopedia architektury i wnętrz" Klemens Krajewski; "Szlacheckie siedziby na Śląsku Cieszyńskim" Mariusz Makowski; "Dwór polski w starej fotografii" pod redakcją Joanny Kołakowskiej-Lis

_________________
"Tylko dwie rzeczy są nieskończone: wszechświat oraz ludzka głupota, choć nie jestem pewien co do tej pierwszej"
Albert Einstein


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
Dodaj do: Dodaj do Gadu-Gadu Dodaj do Grono.net Dodaj do Twitter Dodaj do Blip Dodaj do Flaker Dodaj do Pinger Wypowiedź dla Wykop Wypowiedź dla Facebook Wypowiedź dla Gwar Wypowiedź dla Delicious Wypowiedź dla Digg Wypowiedź dla Google Wypowiedź dla Reddit Wypowiedź dla YahooMyWeb Śledzik Dodaj do Kciuk.pl Dodaj do Spinacz.pl Dodaj do Yam.pl
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Ten wątek jest zablokowany. Nie możesz w nim pisać ani edytować postów.  [ Posty: 1 ] 

Strona główna forum » Eksploracja » Pałace, dwory


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL

[ Time : 0.169s | 16 Queries | GZIP : Off ]