Zarejestruj    Zaloguj    Dział    Szukaj    FAQ

Strona główna forum » Eksploracja » Obiekty przemysłowe » Obiekty przemysłowe - Śląskie




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 4 ] 
Autor Wiadomość
 Post Napisane: 6 maja 2012, o 15:44 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 5 cze 2010, o 23:01
Posty: 615
Imię: Joanna
Zborowskie to niewielka miejscowość położona na północny wschód od Lublińca. Mimo tego, że leży na uboczu to jej przeszłość jest bardzo interesująca. Jednym z bogactw tych okolic są duże złoża gliny do produkcji cegły oraz glinka kajprowa. I ta ostatnia odegrała bardzo dużą rolę w dziejach Zborowskiego.
Hrabia Andreas de Garnier wykorzystując zaistniałą wówczas sytuację ekonomiczną oraz modny zwyczaj palenia tytoniu, postanowił produkować bardzo poszukiwane w świecie gliniane fajki.
Manufaktura fajek powstała w 1753 roku do spółki w składzie: Andreas von Garnier – właściciel dóbr lublinieckich, w tym Zborowskiego, Samuel Grulich – kupiec wrocławski, Karl von Unfriedt – radca wojenny i Rappard – komisarz rolny.
W celu uzyskania jak najlepszych wyników produkcji sprowadzono z holenderskiego miasta Gouda, które było stolicą europejskiego przemysłu fajczarskiego, dwunastu mistrzów nauczycieli.
Wytwórnie założono na wolnym od zabudowy terenie między górną i dolną częścią wsi. Do dzisiaj jeszcze ta część wsi nazywana jest przez miejscowych „Fabryka”, a przebiegająca ulica ulicą „Fabryczną”.
Fabryka składała się z czterech zabudowań. Były to drewniane budynki kryte gontem.
Do wytwórni sprowadzono również holenderskie narzędzia i urządzenia. W ten sposób powstała ogromna jak na owe czasy i nowocześnie urządzona fabryka jednorodnej fajki glinianej typu holenderskiego.
Roczna produkcja w 1788 roku wynosiła około 2 milionów sztuk fajek, co daje średnio 7 tysięcy sztuk dziennie. Było to chyba apogeum produkcji, mimo, że brak jest danych z następnych lat.
Tworząc wytwórnię, członkowie spółki mieli w planie zaopatrzenie nie tylko rynku krajowego, ale również produkcję na eksport. Przedstawicielstwa fabryki powstawały w różnych miastach śląskich m.in. we Wrocławiu, ale również w Berlinie i Szczecinie. Towar kupowała Anglia i Holandia, jak również sporo go szło za wschodnią granicę do Rzeczypospolitej. Świadczą również o tym liczne badania archeologiczne na miejscu składów i punktów sprzedaży również w Toruniu, Warszawie i Elblągu.
Lata świetności fabryki przypadają na pierwsze pięćdziesiąt lat produkcji. Po roku 1800 produkcja fajek podupadła. Gliniane fajki zaczęły stopniowo wychodzić z mody, a w ich miejsce weszły cygara a później papierosy.
Ostatnią informację znajdujemy w 1838 roku, gdy jeszcze prowadziła produkcję. W spisie przedsiębiorstw rejonu lublinieckiego z roku 1861 Zborowskie już nie figuruje.
Surowcem do produkcji była śnieżnobiała glinka. Wcześniej już miejscowa ludność używała jej do bielenia swych chat. Glinkę czerpano z okolic uroczyska leśnego w miejscowej gwarze zwanym „Brus”. Jej droga od wydobycia do gotowego produktu była bardzo długa. Najpierw poddawano ją płukaniu, a następnie przewożono na składowiska, gdzie leżakowało na świeżym powietrzu około 2 – 3 lata. Po tym okresie poddawano ją procesowi mielenia w młynach znajdujących się na terenie pobliskiej Bogdali. Dalszą obróbkę prowadzono już na terenie fabryki.
Podczas swojej ponad stuletniej działalności wytwórnia produkowała fajki o zróżnicowanej wielkości główki i długości cybucha. Wraz z rozwojem upraw tytoniu następowało jego upowszechnienie, a więc i cena się obniżała, a co za tym idzie główki stawały się coraz większe. Obecnie, mając w ręku taką główkę badacz może nawet z dokładnością do 5 lat określić jej wiek. Stanowią więc one doskonały datownik okresu produkcji jak i przy określeniu wieku warstw archeologicznych.
Fajki miały powszechnie zewnętrzną gładką. Jednak fabryka produkowała również fajki ozdobne. Stanowiły one jak wykazują znaleziska około 5% produkcji. Główną częścią ozdobną tego typu egzemplarzy są główki. Mają one często kształt głowy jak też inne wytłoczone elementy. Najczęściej spotyka się główki z inicjałami królewskimi FR (Fryderyk Rex), nad którymi widnieje królewska korona, główki ozdobne dwoma portretami przedstawiającymi prawdopodobnie Fryderyka I i Fryderyka II wraz z wytłoczonymi herbami księstwa śląskiego i hrabstwa kłodzkiego.

W zborowskiej fajczarni produkowano fajki w pięciu podstawowych rozmiarach, w przedziale od 3 do 32 cali reńskich.
Gliniane fajki ze Zborowskiego oznaczono cyframi, literami i specjalnymi sygnaturami wytwórni. Niektóre wyroby dodatkowo ozdabiano i umieszczano napisy np. „Fabrike In Schlesien”, „Sorowsky” czy „Breslau”.
Spośród pięciu produkowanych w Zborowskiem rozmiarów najpopularniejszy był typ tzw. rabals o długości 27 cali.
Podczas przeprowadzonych badań archeologicznych znaleziono znaczne ilości odpadów poprodukcyjnych. Niestety nie natrafiono na całe egzemplarze, a tylko na ich fragmenty w postaci główek lub kawałków cybuchów.
Fabryka w Zborowskiem produkowała również niewielkie ilości fajek glazurowanych oraz fajansowe naczynia i figurki. Pełnomocnik króla Prus do spraw rozwoju przemysłu ceramicznego na Śląsku kapitan von Klöden przekonawszy się, że wytwarzanie fajansów może być opłacalne, sam próbował nabyć manufakturę. Spółka nie zgodziła się a prawo na wyłączność produkcji fajansu otrzymała w 1767 roku Barbara von Gaschin, siostra Andreasa von Garnier. W Glinicy założyła nową wytwórnię. Pochodzące stamtąd wspaniałe talerze, wazy, filiżanki oraz figurki zwierząt można podziwiać m.in. w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu.

Do dzisiaj po dawnej fabryce istnieje,jeszcze, jeden z budynków. Zbudowany jest z drewna i pokryty obecnie blachą. Na ścianach zachowały się fragmenty tynku, na który składa się glina wymieszana z pociętą słomą. Pod częścią budynku znajduje się potężna murowana piwnica o beczkowym sklepieniu. W środku budynku jest komin, który u podstawy ma boki o wymiarach ok. 2 metrów zwężające się ku górze. Pomieszczenia są rozplanowane symetrycznie od komina – po jednym pomieszczeniu dużym i małym.

Ten budynek, jedyny ślad po dawnej fajczarni, jaki się jeszcze ostał jest oczywiście wpisany na listę zabytków, ale wiadomo jak to jest z tymi charakterystycznymi tabliczkami :( Jego stan z każdym kolejnym rokiem jest coraz bardziej tragiczny. Co jakiś czas pojawia się pomysł jak uratować fajczarnie, ale na tym sprawa się kończy. Najpierw był problem z własnością obiektu, potem pojawił się pomysł aby przenieść budynek fajczarni do skansenu w Chorzowie a teraz niby jakieś wieści niosą, że być może uda się go uratować i utworzyć małe muzeum tematyczne, coś na podobieństwo Muzeum Chleba w Radzionkowie, ale jakoś nie chce mi się w to wierzyć. Jak zwykle czas pokaże…

Źródło: Jerzy Kosytorz „Dzieje fabryki fajek glinianych w Zborowskiem” [w:] „Szkice Lublinieckie ” t. 6


Załączniki:
IMGP6225.JPG
IMGP6225.JPG [ 158.4 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6228.JPG
IMGP6228.JPG [ 153.75 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6229.JPG
IMGP6229.JPG [ 184.53 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6241.JPG
IMGP6241.JPG [ 122.9 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6242.JPG
IMGP6242.JPG [ 97.88 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6235.JPG
IMGP6235.JPG [ 115.81 KiB | Przeglądane 332 razy ]
IMGP6244a.JPG
IMGP6244a.JPG [ 103.26 KiB | Przeglądane 332 razy ]


Ostatnio edytowano 29 gru 2014, o 21:41 przez salomea82, łącznie edytowano 1 raz
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 6 maja 2012, o 20:47 
Offline
Moderator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 27 maja 2009, o 22:24
Posty: 3071
Pochwały: 1
Taka sobie chatka a taka historia :thumright:

_________________
MM


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 7 wrz 2017, o 17:18 
Offline
Muszkieter
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 29 maja 2009, o 19:45
Posty: 2999
Lokalizacja: Pszów
Imię: Marek
Niespełna tydzień temu wyglądało tam tak.


Załączniki:
IMG_9709.JPG
IMG_9709.JPG [ 104 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9711.JPG
IMG_9711.JPG [ 116.6 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9712.JPG
IMG_9712.JPG [ 133.59 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9713.JPG
IMG_9713.JPG [ 107.45 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9714.JPG
IMG_9714.JPG [ 105.68 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9716.JPG
IMG_9716.JPG [ 78.94 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9718.JPG
IMG_9718.JPG [ 80.57 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9719.JPG
IMG_9719.JPG [ 96.19 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9720.JPG
IMG_9720.JPG [ 46.78 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9721.JPG
IMG_9721.JPG [ 101.37 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9723.JPG
IMG_9723.JPG [ 116.67 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9724.JPG
IMG_9724.JPG [ 100.5 KiB | Przeglądane 242 razy ]
IMG_9725.JPG
IMG_9725.JPG [ 103.23 KiB | Przeglądane 242 razy ]

_________________
Viribus Unitis
Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 7 wrz 2017, o 21:27 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 31 maja 2009, o 22:36
Posty: 5853
Lokalizacja: Chorzów/Hajduki
Pochwały: 1
Imię: Henryk.
Wnet otwarcie

_________________
"Jestem śląskie dziecko i Ślązakiem zginę.Kocham śląską ziemię i śląską krainę....."
Juliusz Ligoń.

[*] http://www.youtube.com/watch?v=4Fx4mshinO0 [*]


Góra 
 Zobacz profil  
 
Dodaj do: Dodaj do Gadu-Gadu Dodaj do Grono.net Dodaj do Twitter Dodaj do Blip Dodaj do Flaker Dodaj do Pinger Wypowiedź dla Wykop Wypowiedź dla Facebook Wypowiedź dla Gwar Wypowiedź dla Delicious Wypowiedź dla Digg Wypowiedź dla Google Wypowiedź dla Reddit Wypowiedź dla YahooMyWeb Śledzik Dodaj do Kciuk.pl Dodaj do Spinacz.pl Dodaj do Yam.pl
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 4 ] 

Strona główna forum » Eksploracja » Obiekty przemysłowe » Obiekty przemysłowe - Śląskie


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 2 gości

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL

[ Time : 0.257s | 16 Queries | GZIP : Off ]