Zarejestruj    Zaloguj    Dział    Szukaj    FAQ

Strona główna forum » Eksploracja » Pamiątki przeszłości




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 12 ] 
Autor Wiadomość
 Post Napisane: 8 wrz 2009, o 18:51 
Offline
Muszkieter
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 29 maja 2009, o 18:45
Posty: 3041
Lokalizacja: Pszów
Imię: Marek
Każdy kto przejeżdżał przez małopolski Łapanów zauważył z pewnością pomnik w centrum miasteczka. Upamiętnia wydarzenia dziś już zapomniane, ale warte przypomnienia. Otóż polska policja strzelała do obywateli, którzy odważyli się zaprotestować przeciw polityce rządu. Strzały były tylko początkiem brutalnej rozprawy sanacyjnych władz z ugrupowaniami chłopskimi.

"w kraju nędza powszechna, a szczególnie na wsi, gdzie życie cofa się o lat kilkadziesiąt, gdyż chłopi niszczeni są wielkimi ciężarami podatkowymi, nękani złośliwymi karami administracyjnymi, egzekucjami podatkowymi, a ceny produktów rolnych są niżej opłacalności[...]".

Zarządy powiatowe SL w Bochni, Myślenicach i Limanowej podjęły decyzję o wspólnej organizacji obchodów Święta Chłopskiego połączonych z manifestacją przeciw polityce sanacyjnego rządu, w Łapanowie dnia 5 czerwca 1932 roku. Zgodnie z wymogami władz uzyskano ich zgodę, która te jednak cofnęły 2 dni przed terminem tłumacząc się rzekomą epidemią szkarlatyny. Wszelkie prośby o cofnięcie zakazu spotykały się z odmową starosty Freindla, który równocześnie obsadzał policją okoliczne drogi. Zakaz wydano jednak zbyt późno, i już od rana 5 czerwca do Łapanowa zaczęli napływać z okolicznych powiatów uczestnicy obchodów.
Próby zatrzymania pochodu zbierającego się w Grabiu, podjęte przez policję w Ubrzeży, nie dały rezultatu. Następnie 2 km przed Łąpanowem, w Wolicy po przepuszczeniu jadących na czele wozów, policjanci w liczbie ok. 30 zaatakowali idące w strojach krakowskich dziewczęta i kobiety. Wiele z nich dotkliwie pobito pałkami i kolbami, w tym bardzo ciężko Stefanię Satołową ze Zbydniowia. Następnie policjanci rozproszeni po obu stronach zaczęli strzelać do tłumu raniąc wiele osób. W chwilę później nadjechał samochód ciężarowy z policją i powiatowym komendantem ,,Strzelca" Krobickim i ponownie rozpoczęto strzelanie do chłopów. Po tych starciach policjanci wycofali się na posterunek w Łapanowie, a w miasteczku zgromadzili się wzburzeni chłopi w sile ok. 10 tys.
W trakcie strzelaniny padło od kul 14 chłopów, z których 4 zmarło, a 10 ciężko rannych przewieziono do szpitala. Zmarli wówczas członkowie SL: Piotr Bugajski, l. 24, Stanisław Ziółkowski l. 59, Jan Przeciszewski l. 30 oraz komendant "Strzelca" ze Zbydniowa Sylwester Toboła. Źródła urzędowe podają,że w trakcie starć 14 policjantów zostało rannych dość zgodnie stwierdzając, że "Uczestnicy pochodów wzywani przez policję do rozejścia się nie usłuchali wezwania, a uzbrojeni w rewolwery, noże i pałki wystąpili czynnie przeciwko policji[...]. Wobec tego policja była zmuszona użyć broni". Interpretację taką uznać należy jedynie jako próbę usprawiedliwienia organów policji i użycia przez nią broni, gdyż żadne inne źródła nie wskazują na to, by uczestnicy pochodów zachowywali się prowokująco wobec policji.
W ciągu następnych kilku miesięcy zmarło jeszcze trzech chłopów: Jan Włodarczyk, Tomasz Smaga i Jan Stach. Lżej rannych według oficjalnych źródeł były 32 osoby, prasa natomiast ludowa informowała o ok. 200 osobach.
J. Madejczyk wspominał, że "Gdybyśmy byli pchnęli tłum na ów posterunek policji z pewnością przy dużych ofiarach chłopów można by było onych kilkunastu policjantów wraz z komisarzem starostwa wymordować. Zdawaliśmy sobie jednak z tego sprawę co potem [...].
Postępowanie władz nie wskazywało na posiadanie dobrej woli, gdyż już w nocy z 5 na 6 czerwca rozpoczęto akcję pacyfikacyjną wśród mieszkańców Łapanowa i okolicznych wsi dokonując aresztowań ok. 30 chłopów, głównie działaczy SL i ZMW. W trakcie akcji nocnej policji dotkliwie pobici zostali Michał Cebula i Franciszek Chruścik z Gdowa, K. Malinowski, Jan Rożeń i Wojciech Zdebski z Kobylca, Stanisław Kuś z Ubrzeży, Franciszek Dłługosz z Grabia, Stanisław Kaczmarczyk, Jan Nowak, Józef Klęsk, Jan Puszkot z Brzozowej, Jan Grabacki z Wolicy, Franciszek Łosiewski z Grabia, Józef Skimina z Grabia, Antoni Dziubek z Brzozowej, Franciszek Ryba z Trzciany, Józef Pałka z Kobylca, Edward Kogut z Kobylca, Franciszek Długosz z Grabia, Stanisław z Sotoła z Woli Wieruszyckiej i Jakub Smoter z Grabia.
Zarówno w trakcie dokonywania aresztowań, jak również podczas przesłuchań w więzieniu bocheńskim policjanci w sposób bestialski znęcali się nad aresztowanymi chłopami, co stwierdzały zarówno zaświadczenia lekarskie, jak również zeznania i relacje samych poszkodowanych i członków ich rodzin.
9 października 1933 r. rozpoczął się przed Sądem Okręgowym w Krakowie proces 16 oskarżonych o zajścia w Łapanowie, zakończony skazaniem 10 osób na karę więzienia od 6 do 15 miesięcy, utratę praw obywatelskich i zwrot kosztów postępowania sądowego . Wyrok, który był wyrazem pełnego zrzucenia odpowiedzialności za wypadki na chłopów, wywołał powszechne oburzenie opinii publicznej. Obrońcy złożyli apelację, w wyniku której Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 19 lutego 1934 r. przywrócił skazanym prawa obywatelskie. 7 osobom na mocy amnestii karę darowano, dwom zniżono o połowę, natomiast wyrok utrzymano w całości wobec Franciszka Stochla.

Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek

_________________
Viribus Unitis


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 25 sie 2011, o 23:50 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Jako chłopak (lata 60-te ub. w.), po południu zabierałem Ojcu jego narzędzie pracy - rower listonosza i zwiedzałem okolice. W Łapanowie zobaczyłem w rynku wielkiego dęba. Ktoś mi opowiedział, że jest pamiątką jakiegoś wydarzenia. Nie słuchając uważnie, ubzdurałem sobie, że dotyczy dawnych czasów Rabacji (1846), że tu pewnie chłopi mieli „łapać panów”…


Załączniki:
Łapanów 1.jpg
Łapanów 1.jpg [ 106.21 KiB | Przeglądane 1556 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 25 sie 2011, o 23:51 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Dziś dobrze wiem, że dąb oraz stojący obok kolumnowy pomnik ze sztandarami i napisem : „w walce o chłopskie prawa” dotyczy czasów Sanacji (1932). Wtedy to na łapanowskim rynku doszło do głośnych protestów chłopskich, krwawo stłumionych przez policję. Od kul zginęło 5-u chłopów z sąsiednich wsi, a kilkudziesięciu innych zostało rannych.


Załączniki:
Łapanów 2.jpg
Łapanów 2.jpg [ 102.09 KiB | Przeglądane 1555 razy ]
Łapanów 3.jpg
Łapanów 3.jpg [ 82.76 KiB | Przeglądane 1555 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 7 lut 2013, o 17:00 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Kilka dni temu, zostałem zaproszony przez młodych Eksploratorów (użytkowników Forum) na długą pogawędkę - przy ciasteczku i herbatce z sokiem malinowym i małym piwku - na tematy dotyczące dziejów Gdowa oraz Łapanowa. Zachwyciła mnie (jakże rzadko spotykana wśród dzisiejszych młodych) ich wielka chęć kulturalnego spędzenia czasu. Przez długi zimowy wieczór, przy kominku, rozmawialiśmy o lokalnej historii, dzieląc się ze sobą swoimi wiadomościami oraz prezentowaniem dawnych fotografii. Osobiście ucieszyłem się, że przez nasze wątki, do rodziny Eksploratorów zaprosiliśmy kolejnych zapaleńców (nowo-upieczonego inżyniera oraz przyszłego lekarza).

Patrząc z lotu ptaka na centrum Łapanowa, widać jak prawie cały rynek jest w cieniu potężnego Dęba Wolności posadzonego w 1928 roku. To tutaj, jeszcze za panowania Austrii, odbyło się kilka burzliwych wieców pod przewodnictwem miejscowych działaczy Stronnictwa Ludowego. Nie dziwi więc powtórka w 1932 roku - już za niepodległej Polsce - zakończona krwawymi zajściami chłopskich tłumów z policją.


Załączniki:
Komentarz: Google Earth
Łapanów.JPG
Łapanów.JPG [ 55.4 KiB | Przeglądane 1455 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 17 lut 2013, o 16:58 
Offline

Dołączył(a): 11 lis 2011, o 12:44
Posty: 8
Lokalizacja: Łapanów
Imię: Michał
Po ww. rozmowie z Frankiem D. postanowiłem przejść z osoby podglądającej do piszącej na tym Forum. Jako, że jest to mój pierwszy post chciałbym się ze wszystkimi serdecznie przywitać. A zacząć muszę w wątku dotyczącym mojej rodzinnej miejscowości i jej symbolu - rynku z Dębem Wolności i pomnikiem. Poniżej klika zdjęć, dwa ostatnie pochodzą ze strony gminy Łapanów z 2009 roku i zamieszczam tutaj ponieważ znalezienie czegokolwiek na tej stronie graniczy z cudem. Ciekaw jestem w którym roku powstał ten pomnik, bo data (1995r.) dotyczy raczej samej tablicy. Ciekawe jest też istnienie rynku jako wyodrębnionego placu w centrum miejscowości. Rynki w takiej postaci w okolicy nie występują ani w miejscowościach będącymi siedzibami gmin, ani nawet w miastach jak Nowy Wiśnicz czy Dobczyce, a dopiero w siedzibach powiatów.

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 17 lut 2013, o 23:10 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Patrząc na pierwsze - zamieszczone przez Ciebie stare zdjęcie - widać że korona Dęba Wolności jest podobnej wielkości jak u posadzonego na mojej działce, czyli ma przynajmniej z 15 lat. Sugeruje mi to powojenny, PRL-owski wiek pomnika. Myślę, że pomnikiem Władza Ludowa nie tylko chciała upamiętnić ofiary zajść z policją, ale przede wszystkim podkreślić niesprawiedliwe dla ludu czasy II Rzeczypospolitej. A było to tak:
Stronnictwo Ludowe z Bochni, Myślenic i Limanowej podjęło decyzję, aby w dniu 5 czerwca 1932 roku wspólnie zorganizować obchody Święta Chłopskiego. Ówczesny prezes PSL - Bartłomiej Twaróg z Łapanowa - zaproponował miejsce uroczystości na placu jarmarcznym w swoim Łapanowie. Najpierw uzyskano od władz zgodę na uroczystość, potem niespodziewanie cofnięto ją na dwa przed planowaną datą, tłumacząc panującą we wsi szkarlatyną. Mimo zakazu, do Łapanowa kierowało się wielu mieszkańców sąsiednich wsi. Idących ku Łapanowi chłopów, bez skutku próbowała zatrzymać policja. Gdy pochód zbliżał się do miasteczka, w Wolicy policja zaczęła strzelać do tłumu. Zabito 4 osoby oraz wiele raniono, z których później zmarło 3-ch kolejnych. Lista ofiar to nie 5 - jak pisze na pomniku - ale 7 osób.


Załączniki:
Łapanów - mapa z 1934 r - miejsce zastrzelenia chłopów.PNG
Łapanów - mapa z 1934 r - miejsce zastrzelenia chłopów.PNG [ 118.9 KiB | Przeglądane 1357 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 18 lut 2013, o 08:57 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Liczyłem na szybkie sprostowanie!
Na zamieszczonej wyżej mapce z 1934 r. źle nanioslem "X" - bo na Wymysłowie przy drodze z Gdowa, a miało być na Wolicy przy drodze od Grabia. Jak widać na kolejnej mapce z 1966 r. jest reprezentacyjny rynek w Łapanowie (po wojnie przestał spełniać funkcję placu targowego - wcześniej były na nim jarmarki co drugą środę).


Załączniki:
Rok 1966 - Łapanów - Wolica.PNG
Rok 1966 - Łapanów - Wolica.PNG [ 125.62 KiB | Przeglądane 1341 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 18 lut 2013, o 17:11 
Offline

Dołączył(a): 7 sie 2010, o 19:14
Posty: 4682
Pochwały: 1
Imię: Karolina
Cytuj:
a miało być na Wolicy przy drodze od Grabia

Tato, przecież w pobliżu tego poprawnie zaznaczonego krzyżyka do dziś stoi pomnik. Jestem niemal pewna, że robiłeś mu zdjęcie przez okno Archimedesa, kiedy jechaliśmy szukać grodzisk w Boczowie i Tarnawie.


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 18 lut 2013, o 19:36 
Offline
Muszkieter
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 29 maja 2009, o 18:45
Posty: 3041
Lokalizacja: Pszów
Imię: Marek
Dobrze myślałem, że miejsce jakby znajome :)

http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=20&t=1924

_________________
Viribus Unitis


Góra 
 Zobacz profil GG  
 
 Post Napisane: 18 lut 2013, o 19:44 
Offline

Dołączył(a): 11 lis 2011, o 12:44
Posty: 8
Lokalizacja: Łapanów
Imię: Michał
Rzeczywiście w pobliżu tego " właściwego" krzyżyka stoi pomnik, a dokładnie tutaj:

Obrazek

Na pomniku znajduje się tablica z tymi samymi nazwiskami osób, które zginęły, co na pomniku na rynku http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/Wolica_pomnik.jpg

Wydaje mi się, że widziałem na forum wątek o Wolickim pomniku,ale nie mogę go znaleźć. Za to natknąłem na wątek gdzie Markov dokładnie opisuje wydarzenia które zaszły w 1932r. - http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=20&t=1924&p=6704&hilit=%C5%82apan%C3%B3w#p6704


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 18 lut 2013, o 20:43 
Offline

Dołączył(a): 18 maja 2011, o 21:48
Posty: 1761
Ten niesamowity Markov znów mnie uprzedził o kilka lat!
To wszystko wina nadmiaru wątków w Eksploratorach i trudności z wyszukiwaniem tytułów.
Proszę Administratora o włączenie powyższego wątku do "Wydarzenia w Łapanowie w 1932 roku"
Ja zaś w przeprosinach włączam zdjęcie pomnika na Wolicy.


Załączniki:
Wolica k. Łapanowa.JPG
Wolica k. Łapanowa.JPG [ 60.83 KiB | Przeglądane 990 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 19 sty 2020, o 21:13 
Offline

Dołączył(a): 19 sty 2020, o 21:00
Posty: 1
Witajcie, to mój pierwszy wpis na forum. Przeglądając Polskie Kroniki Filmowe w zasobach Filmoteki Narodowej natknąłem się na materiał z Łapanowa. Z ciekawości chciałem sprawdzić czy aby tego pomnika nie zdekomunizowano i trafiłem właśnie na ten temat.
longer1790 napisał(a):
Ciekaw jestem w którym roku powstał ten pomnik, bo data (1995r.) dotyczy raczej samej tablicy.


Pomnik odsłonięto podczas obchodów Święta Ludowego 1 czerwca 1952. W łączu poniżej materiał filmowy z odsłonięcia pomnika:
http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/7813 (od 2:32)


Góra 
 Zobacz profil  
 
Dodaj do: Dodaj do Gadu-Gadu Dodaj do Grono.net Dodaj do Twitter Dodaj do Blip Dodaj do Flaker Dodaj do Pinger Wypowiedź dla Wykop Wypowiedź dla Facebook Wypowiedź dla Gwar Wypowiedź dla Delicious Wypowiedź dla Digg Wypowiedź dla Google Wypowiedź dla Reddit Wypowiedź dla YahooMyWeb Śledzik Dodaj do Kciuk.pl Dodaj do Spinacz.pl Dodaj do Yam.pl
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 12 ] 

Strona główna forum » Eksploracja » Pamiątki przeszłości


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL

[ Time : 0.161s | 18 Queries | GZIP : Off ]