Zarejestruj    Zaloguj    Dział    Szukaj    FAQ

Strona główna forum » Eksploracja » Judaika » Synagogi » Synagogi - Lubelskie




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 
Autor Wiadomość
 Post Napisane: 28 kwi 2010, o 19:00 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 9 mar 2010, o 06:42
Posty: 2434
Lokalizacja: Warszawa
Pochwały: 1
Imię: Tomek
Osada puławska rozrastała się od końca XVIII wieku. Początkowo jako osada przy pałacu Czartoryskich. Większe grupy Żydów zamieszkiwały wtedy w Końskowoli i we Włostowicach. Wzrost liczby mieszkańców oznaczał też większą liczbę osób wyznania mojżeszowego (jak kiedyś ich określano). Nawet szybszy czasami niż pozostałej ludności. Jednak nie następował on równomiernie. Pod koniec XVIII wieku Żydzi stanowili 73% mieszkańców. Pod koniec wieku następnego 64%. Po pierwszej wojnie światowej już poniżej 50%, a przyłączenie do miasta nowych obszarów w 1934 roku jeszcze bardziej obniżyło procentowy udział Żydów w ogólnej populacji miasta. Okresem największej zamożności miejscowych Żydów jak i zapewne wszystkich mieszkańców, była druga połowa XIX wieku. Wtedy to powstały dwie puławskie drewniane bóżnice. Prawdopodobnie na miejscu jednej z nich powstała bóżnica murowana.

Sięgając do przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie Wykazu bożnic i domów modlitwy znajdujących się na terenie starostwa powiatowego puławskiego i Charakterystyki budżetów gmin wyznaniowych żydowskich w powiecie puławskim sporządzonych w roku 1922 można się dowiedzieć, że Gmina wyznaniowa w Puławach obejmowała swoim zasięgiem wsie: Wólkę Profecką, Włostowice (obie przyłączone do Puław w 1934 roku) i Wronów, a także gminy Żyrzyn i Gołąb. Jej nieruchomości to: synagoga, łaźnia, plac i dom modlitwy (zapewne chodzi o synagogę drewnianą). Starosta puławski w tym dokumencie podał też dane dotyczące frekwencji wiernych w bóżnicach. W liczącej w 1922 roku 56 lat miała ona wynosić 100-200 osób. W liczącej zaś 38 lat 75-200 osób.

Łatwo można wyliczyć wiek obu bożnic. Starsza, drewniana miała powstać w 1866 roku. Nowa, murowana w roku 1884. Ta druga była budynkiem większym, a niższa frekwencja mogła być spowodowana jej uszkodzenia w 1915 roku w trakcie działań wojennych. Na remont czekała do końca lat dwudziestych. To w 1929 roku Gmina wyznaniowa stworzyła listą płatników składki bóżnicznej biorąc pod uwagę potrzeby remontowe. Z tego powodu jako płatnicy pojawili się nie tylko mieszkańcy Puław ale i przedsiębiorcy związani z Puławami. Szczególnie Żydzi warszawscy będący właścicielami statków kursujących między Warszawą a Puławami. Budynki wchodzące w skład kompleksu synagog (dwie synagogi i mykwa) zostały zniszczone podczas drugiej wojny światowej. Ludność żydowską z Puław wysiedlono zaś pod koniec grudnia roku 1939.

Niewiele zachowało się przedstawień puławskiej synagogi. Wcale, jeżeli chodzi o starą. W przypadku synagogi nowej jest jedno zdjęcie wykonane zimą i znajdujące się w zbiorach Mikołaja Spóza. Czasami można odnaleźć je opisane jako pochodzące z innych zbiorów starych fotografii ale jak sądzę to jest najbliższe prawdy.

Obrazek

Oprócz tego w Archiwum Państwowym w Lublinie przechowywane są plany tej synagogi zatwierdzone w sierpniu 1930 roku, a sporządzone zapewne w celu przeprowadzenia w niej remontu. Skany z odbitek kserograficznych tych planów zamieszczam poniżej. Przepraszam za ich jakość - nie posiadam lepszej kopii. Po kliknięciu w obrazek ukaże się jego wersja o szerokości 2500 px.

Obrazek

Obrazek

Budynek synagogi miał długość niemal 19 m, szerokość ok 16,5 m. Nawa główna przykryta była sklepieniem kolebkowym. Wspierały je 4 kolumny: dwie w sali głównej i dwie krótsze na piętrze w części przeznaczonej dla kobiet. Do babińca wchodziło się po schodach znajdujących się bocznych dobudówkach, na zewnątrz budynku. Do wejścia głównego prowadziły schody szerokie na całą fasadę synagogi.

Dziś na terenie synagog stoją inne budynki ale o Żydach puławskich przypomina kamień z tablica pamiątkową umieszczony na rogu ulic Kołłątaja i Piłsudskiego. Szkoda tylko, że nie wspomniano na niej o znajdujących się kiedyś w pobliżu synagogach.

Obrazek

Z widokiem na kościół po drugiej stronie ulicy Piłsudskiego.

Obrazek

_________________
wygodnie jest nie wiedzieć
wygodnie jest iść spać
Lech Janerka "Epidemia epilepsji"

Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Post Napisane: 17 mar 2020, o 10:02 
Offline
Przyjaciel
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 26 wrz 2012, o 22:24
Posty: 2657
Lokalizacja: Sosnowiec, Katowice
Imię: Piotr
Pomnik został nieco odnowiony:


Załączniki:
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (144).JPG
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (144).JPG [ 238.75 KiB | Przeglądane 35 razy ]
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (145).JPG
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (145).JPG [ 241.41 KiB | Przeglądane 35 razy ]
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (146).JPG
Puławy Piłsudskiego przy Kołłątaja Pomnik sty 2020 (146).JPG [ 231.38 KiB | Przeglądane 35 razy ]
Góra 
 Zobacz profil  
 
Dodaj do: Dodaj do Gadu-Gadu Dodaj do Grono.net Dodaj do Twitter Dodaj do Blip Dodaj do Flaker Dodaj do Pinger Wypowiedź dla Wykop Wypowiedź dla Facebook Wypowiedź dla Gwar Wypowiedź dla Delicious Wypowiedź dla Digg Wypowiedź dla Google Wypowiedź dla Reddit Wypowiedź dla YahooMyWeb Śledzik Dodaj do Kciuk.pl Dodaj do Spinacz.pl Dodaj do Yam.pl
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 

Strona główna forum » Eksploracja » Judaika » Synagogi » Synagogi - Lubelskie


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL

[ Time : 0.150s | 16 Queries | GZIP : Off ]