Eksploratorzy
http://eksploratorzy.com.pl/

Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”
http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=107&t=10073
Strona 1 z 1

Autor:  Franek D. [ 6 cze 2011, o 21:06 ]
Tytuł:  Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

W Gdowie, na wieży kościoła - obecnie sanktuarium NMP - zawieszony jest średniowieczny dzwon, zwany powszechnie „Starszym Bratem Zygmunta”. Stanowi on najwyższej klasy zabytek mojej Ojcowizny.
Dzwon - odlany, jako jedno z pierwszych dzieł krakowskiego mistrza Herarda - jest starszy od Zygmunta aż o 58 lat! Ponieważ fundowany był z udziałem samego króla Kazimierza Jagiellończyka - ojca Zygmunta Starego - moim zdaniem, bardziej odpowiadałby mu przydomek Zygmunta „Ojciec”

W minionych dwóch stuleciach - zaszczytna rola bicia w dzwon (najczęściej w czasie pogrzebów) przypisana była miejscowym rzemieślnikom - szewcom z Gdowa. Aby rozhuśtać płaszczem - potrzebnych było przynajmniej czterech chłopa. Jako dziecko nieraz skradałem się z kolegami na dzwonnicę. Tam (uwieszeni do lin) potrafiliśmy w ciszy dość długo się kołysać. Na dzwonnicy było gniazdo sowy, a w nim kilka, coraz to mniejszych sówek.
Obecnie dzwon poruszany jest elektrycznie i niestety, nie potrafi już tak dzwonić donośnie, jak wtedy - gdy szewcy popili.

Jako ilustracje do opisu (za zgodą autora) wykorzystałem kilka zdjęć z podarowanych mi zbiorów Szkieletka:

Załączniki:
Komentarz: Dzwonnica i sygnaturka kościoła w Gdowie
w cieniu gdowskich wież.JPG
w cieniu gdowskich wież.JPG [ 5.94 KiB | Przeglądane 916 razy ]
Komentarz: Sanktuarium, gdzie czczony jest cudowny obraz Matki Bożej Gdowskiej.
tu Gdów zaprasza pielgrzymów.JPG
tu Gdów zaprasza pielgrzymów.JPG [ 21.37 KiB | Przeglądane 916 razy ]

Autor:  Franek D. [ 6 cze 2011, o 21:09 ]
Tytuł:  Re: Gdów - sanktuarium - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Dzwon na wieży sanktuarium w Gdowie ma wysokość 1,10 m, średnicę 1,30 m i waży ponad 2 tony.
Zamieszczona na nim inskrypcja głosi: „HOC OPUS EST FACTUM PER M HERARDUM SUB ANNO DOMINI MCCCCLX SECUNDO AD HONOREM S FRANCISCI ET HOC B BERNARDNI”
co w tłumaczeniu brzmi: „To dzieło wykonał M. Herard w roku pańskim 1462 na cześć św. Franciszka i tego bł. Bernarda” Dzwon odlano dla kościoła Franciszkanów w Krakowie, jednak z braku wieży znalazł miejsce pod Wawelem. Tam - wisząc na Bramie Grodzkiej - stał się dzwonem Bernardynów. Jest też wspólny cel uczczenia obu świętych - św. Franciszek zreformował zakon klasztoru Bernardynów.

Napisałem krótką historię dzwonu w Gdowie :

„W mieście Krakowie ludwisarz Herard - co na Sławkowskiej robił dzwony,
Odlał ze spiżu dla Franciszkanów dzwon ciężki na dwie tony. / rok 1462 /

Na jego płaszczu umieścił napis - gdzie dzieło zostało wykonane
I by je zwano na chwałę świętych: Franciszkiem i Bernardem.

U stóp Wawelu dzwon ten zawiesił fundator - Kazimierz Jagiellończyk,
Aby w Krakowie na Anioł Pański zaczynał dzień i kończył.

Z Bernardynami w niego uderzał Brat Szymon, co pochodził z Lipnicy / rok 1482 /
I rano dzwonił, budząc mieszkańców po całej okolicy.

Gdy na wzór ojca - Jagiellończyka, król Zygmunt dzwon odlał jeszcze większy, / rok 1520 /
Starszy brat nadal na Bramie Grodzkiej rano wydzwaniał pierwszy.

Ale donośny głos jego niski przeszkadzał wygodnym Krakowianom,
Więc dzwon ten zdjęto i długie lata na sprzedaż wystawiano.

Dzwon zakupiła parafia w Gdowie i serce mu nowe dała odlać. / rok 1786 /
I wiatr dziś niesie jego melodię ku górom - poprzez pola….”

Załączniki:
Komentarz: W XVIII w. podczas rozbudowy kościoła - na fundamentach romańskiej świątyni postawiono murowaną dzwonnicę, nakrytą barokowym hełmem.
XIX w. zdjęcie kościoła w Gdowie.PNG
XIX w. zdjęcie kościoła w Gdowie.PNG [ 125.99 KiB | Przeglądane 913 razy ]
Komentarz: W 1938 r. wieżę i dzwon podniesiono o jedną kondygnację. Wewnątrz znajduje się drewniana konstrukcja, kołysząca się wraz dzwonem.
dzwonnica obecnie.JPG
dzwonnica obecnie.JPG [ 8.43 KiB | Przeglądane 913 razy ]
dzwon.JPG
dzwon.JPG [ 11.26 KiB | Przeglądane 897 razy ]

Autor:  Franek D. [ 20 cze 2011, o 22:40 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Na płaszczu jest plakietka przedstawiająca scenę nadania przez Chrystusa - św. Franciszkowi stygmatów
Dzwon ma odlane "nowe serce" - wcześniejsze pewnego dnia pękło !

Załączniki:
Komentarz: pęknięte serce w obejęciu okowu
na wieży.JPG
na wieży.JPG [ 43.39 KiB | Przeglądane 886 razy ]

Autor:  Franek D. [ 21 cze 2011, o 19:36 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Seweryn A. Wisłocki napisał : „Gdów - magiczne centrum świata”
W oparciu o jego opis uzupełniam :

Obchodzący 550 - lecie odlania - „Starszy Brat Zygmunta” , połowę swego żywota spędził w Gdowie. Radosnym psalmem zwoływał na uroczystości do kościoła. Smutną pieśnią żegnał w drodze na cmentarz kolejnego parafianina. Dostojnym hymnem wydzwaniał w chwilach wydarzeń narodowych. Donośnie bił na trwogę lub ogłaszał chwałę dla Ojczyzny.
W 1846 swoim ponurym wołaniem przestrzegał wkraczających do Gdowa powstańców krakowskich: „Ty - młodzież nasza co z łazańskiej góry ku żyznej gdowskiej podążasz równinie. Wstrzymaj się! Jeszcze woła dzwon ponury! Zginiesz, a z tobą nadzieja też zginie!”
czytaj o tym : viewtopic.php?f=253&t=6410
W 1913 r. - podczas pogrzebu wieloletniego kościelnego, a zarazem grabarza - szewcy tak wydzwaniali, że urwała się korona dzwonu i uderzyła o ścianę dzwonnicy. Odczytano to jako znak: „Miotany rozpaczą po stracie długoletniego przyjaciela - wyrwał się z uścisku kabłąków - próbując udać się za jego trumną.”

Autor:  Franek D. [ 1 wrz 2011, o 20:26 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Starszy Brat Zygmunta jest godnym poznania zabytkiem Sanktuarium w Gdowie.
Ale nie tylko On.

Oto mija dokładnie 250 lat kiedy to znany w XVIII w. warsztat snycerski, działający na terenie Gdowa wykonał dla miejscowego kościoła 3 późnobarokowe ołtarze.

Twórcą ich był Piotr Kornecki - nazywany przez niektórych „ Gdowskim Stwoszem”. Urodzony w 1720 r. w Gdowie i tu również zmarły w 1775 r. - w Gdowie za Rabą założył warsztat, w którym razem z bratem Stanisławem, synami Ignacym, Janem i Stanisławem oraz kilkoma uczniami, zrealizował wiele prac malarskich i snycerskich dla kościołów w Bochni, Jędrzejowie, Zakliczynie, Łapanowie, Raciechowicach, Chełmie k. Łapczycy czy Brzeźnicy k. Bochni.

Gdy w latach 60- tych ubiegłego wieku byłem ministrantem - klęcząc u stóp ołtarza - podziwiałem stojące nade mną wielkie rzeźby czterech ewangelistów. Uważałem je wtedy za równe kościołowi mariackiemu.

Załączniki:
Komentarz: Fragment karty pocztowej z roku 1911 - Ewangeliści stali w innym porządku niż teraz - po renowacji.
1 Ołtarz 100 lat temu.jpeg
1 Ołtarz 100 lat temu.jpeg [ 31.01 KiB | Przeglądane 828 razy ]
1 Cudowny obraz NMP w ołtarzu Piotra Korneckiego.JPG
1 Cudowny obraz NMP w ołtarzu Piotra Korneckiego.JPG [ 36.87 KiB | Przeglądane 828 razy ]

Autor:  RoboCop [ 1 wrz 2011, o 22:25 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

To chyba pierwszy raz na forum tak szczegółowo opisana historia dzwonu (ciekawe czemu, bo Polska, że tak powiem "na krzyżu i dzwonie stoi" :) ).

Odbiegając od tematu na Zone Europa, właśnie oglądam film Emira Kusturicy "Obiecaj mi!", w którym stary ludwisarz odlewa dzwon co prawda nie tak duży jak "Starszy Brat Zygmunta", w szczerym polu :shock: , można sobie obejrzeć poszczególne etapy.

Autor:  Franek D. [ 2 mar 2013, o 23:36 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Dotarcie na dzwon z wycieczka nie jest takie łatwe – drewniane, kołyszące się schody nie należą do bezpiecznych. Sam dzwon wspiera się na grubych belkach drewnianej konstrukcji zakotwionej w ostatnią kondygnację wieży. Dzwonnica wewnątrz posiada odlane z betonu potężne filary i belki stropowe. Naprawione serce znów zaczyna pękać.

Załączniki:
Dzwon w Gdowie 1.JPG
Dzwon w Gdowie 1.JPG [ 54.05 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 2.JPG
Dzwon w Gdowie 2.JPG [ 41.47 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 3.jpg
Dzwon w Gdowie 3.jpg [ 117.51 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 4.JPG
Dzwon w Gdowie 4.JPG [ 42.92 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 5.JPG
Dzwon w Gdowie 5.JPG [ 91.17 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 6.JPG
Dzwon w Gdowie 6.JPG [ 54.22 KiB | Przeglądane 659 razy ]
Dzwon w Gdowie 7.JPG
Dzwon w Gdowie 7.JPG [ 72.7 KiB | Przeglądane 659 razy ]

Autor:  Franek D. [ 4 mar 2013, o 18:49 ]
Tytuł:  Re: Gdów - zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Zwiedzający Sanktuarium Matki Bożej Gdowskiej viewtopic.php?f=107&t=19607 mogą zapoznać się z historią i wystrojem kościoła na podstawie opracowania autorstwa Tadeusza Kuliga. Opisując w nim gdowski dzwon wspomina, że pierwsza „operacja serca” miała miejsce w 1786 r.
Obok wiszą cztery mniejsze dzwony, fundowane przez parafian w Roku Jubileuszowym 2000.

Na poniższych zdjęciach widać scenę z plaszcza, na której klęczący św. Franciszek otrzymuje na uniesione dłonie stygmaty Chrystusowe.

Załączniki:
Franciszek - Bernard.JPG
Franciszek - Bernard.JPG [ 52.37 KiB | Przeglądane 633 razy ]
św. Franciszek.jpg
św. Franciszek.jpg [ 120.91 KiB | Przeglądane 633 razy ]

Strona 1 z 1 Strefa czasowa: UTC + 1
Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
http://www.phpbb.com/